Minder stress door keuzevrijheid

Minder stress door keuzevrijheid
24 mei 2018 Hans Le Roux

Minder stress ervaren door keuzevrijheid

Minder stress door keuzevrijheid? Dit lijkt misschien onlogisch door het enorme aantal keuzemogelijkheden in ons dagelijkse leven en de keuzestress die hierdoor kan ontstaan. Neem alleen al het aantal keuzes in de supermarkt als je boodschappen doet.

In dit artikel wordt betoogd dat meer keuzemogelijkheden juist tot minder stress leidt. Het bewust worden van keuzemogelijkheden en het aanleren van vaardigheden om keuzes te maken staan hierbij centraal.

Gezonde keuzes

Om met de deur in huis te vallen: gezonde keuzes maken betekent dat je problemen beter kunt oplossen. En hierdoor minder stress ervaart. Hoewel dit simpel klinkt, is het niet zo eenvoudig een gezonde keuze te maken. Veel hangt namelijk af van de betekenis die je aan een waarneming of een situatie geeft. Een betekenis die gebaseerd is op je ervaringen, kennis en inzichten en veel invloed uitoefent op je keuze of gedrag.

Zo kan persoon A bijvoorbeeld een andere betekenis aan een kat geven dan persoon B. En hierdoor ook ander gedrag laten zien zoals uit het onderstaande schema blijkt:

Gewoonte Persoon A Persoon B
Gedachte (cognitie) Een kat is een eigengereid en elegant dier met een staart en vier poten. Een kat is een onbetrouwbaar roofdier met scherpe klauwen en tanden.
Gevoelens Een spinnende kat op schoot doet persoon A lekker ontspannen. Persoon B is panisch voor katten.
Keuze/gedragsneiging/doen Aanhalen van een kat. Wegvluchten voor katten.

 

Zodra het betekenis geven alleen maar kan leiden tot vaste handelingen is geen sprake meer van keuzevrijheid. Bijvoorbeeld persoon B die altijd wegvlucht bij katten. Door gebrek aan keuzevrijheid ontstaan problemen en stress. Je zit dan als het ware vast aan één bepaalde wijze van denken, voelen en doen. Dit wordt ook wel het vastzitten aan één gewoonte genoemd.

Door het aanleren van nieuwe gewoontes ontstaat meer keuzevrijheid waardoor je juist beter met problemen om kunt gaan.

Zo kan persoon B bijvoorbeeld leren inzien dat als hij een kat ziet in een kooi, dat hij niet gebeten of gekrabd kán worden en dat zijn primaire neiging te vluchten afneemt. Door daarna te ervaren dat een loslopende kat niet per definitie bijt of krabt, zal de neiging tot vluchten verder verminderen.

Van een gezonde keuze en hiermee bij de situatie passend gedrag is dus sprake als iemand keuzevrijheid ervaart.

Nieuwe gewoontes ontwikkelen

Gewoontes zijn nuttig. Want zonder gewoontes ontstaat chaos als in dezelfde situaties iedereen telkens anders reageert. Goede gewoontes hebben een zekere mate van keuzevrijheid. Dit houdt in dat ze zodanig aangepast kunnen worden dat ze bij de situatie passen.

Zoals we gezien hebben ontstaan problemen en stress als je vastzit aan één gewoonte. Door het aanleren van nieuwe gewoontes kan je problemen beter aan.

Bewust gaat het om nieuwe gewoontes en niet het afbreken van de oude gewoonte met een vaste manier van denken, voelen en doen. Onderzoek heeft namelijk uitgewezen dat dergelijke oude gewoontes zeer waarschijnlijk niet afgeleerd kunnen worden. Iemand met een drankprobleem verleden zal de behoefte weer alcohol te drinken niet kwijt raken. Wel heeft hij nieuwe keuzemogelijkheden ontwikkeld. Bijvoorbeeld door niet ‘automatisch’ naar de fles te grijpen als het tegenzit.

Denken, voelen en doen

Denken, voelen en doen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Door bijvoorbeeld anders te denken kan je invloed uitoefenen op je gevoel en je gedrag. Gebrek aan keuzevrijheid ontstaat dikwijls als gevolg van onlogisch redeneren en hiermee denkfouten. Hierbij kan je denken aan:

  • Zwart-witdenken. Je hebt alleen maar oog voor twee uitersten. Bijvoorbeeld door te denken: als je me niet aardig vindt, wil ik niets meer met je te maken hebben.
  • Emotioneel reageren. Bijvoorbeeld: Ik voel me angstig. Dus anderen zullen mij wel een angsthaas vinden.
  • Personaliseren. Je ziet jezelf als oorzaak voor een situatie. Kinderen voelen zich bijvoorbeeld vaak verantwoordelijk voor het scheiden van hun ouders.
  • Overgeneraliseren. Bijvoorbeeld: mijn auto start niet. Niets gaat me vandaag lukken.

Ook kan je door iets anders te doen je vaste manier van handelen doorbreken. Hiervoor is een zekere moed nodig, maar je zult merken dat het een positief effect heeft op je gevoel en je gedachten.
In plaats van verdrietig worden na een vervelende opmerking en als reactie bovenmatig gaan eten, probeer je te relativeren en ga je iets gezonds eten.

Ook aan ongewenste gevoelens -veelal spanning-  kan je iets doen. Om spanning te verminderen kan je spierontspanningsoefeningen doen. Stress leidt namelijk vaak tot het aanspannen van spieren. In de oefening span je eerst per ledemaat je spieren aan en daarna ontspan je ze. Zie bijvoorbeeld de spierontspanningsoefening van Jakobsen via GGZ Drenthe. Door het richten van je concentratie op ontspanning kan je de invloed van ‘gespannen’ gedachten verminderen.

Meer weten over minder stress?

Meer weten over onlogisch redeneren en het vinden van oplossingen? Lees dan de blog Ongezonde stress, belemmerende gedachten en oplossingen. Op de site www.ontspannenomgaanmetstress.nl vind je nog veel meer informatie over het herkennen van ongezonde stress en wat je er tegen kunt doen.

0 Reacties

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*